„O ludziach, którzy budowali świątynie ewangelickie i w nich się modlili wiemy dzisiaj niewiele”
Dodane przez admin dnia Czerwiec 07 2014 18:00:00
Jak już informowaliśmy, rozpoczęły się Dni Rogowa. Zanim jednak zainaugurowało je nocne zwiedzanie, w sali Gminnego Domu Kultury odbył się ciekawy wykład Marka Szczepaniaka, kierownik gnieźnieńskiego oddziału Archiwum Państwowego na temat parafii ewangelickich w gminie Rogowo. Ponad stu mieszkańców przybyłych na tę prelekcję mogło dowiedzieć się bardzo interesujących faktów z historii swojej gmin.
Treść rozszerzona
Dni Rogowa rozpoczęły się od nocnego zwiedzania Rogowa – o czym informujemy tutaj. Zostało ono jednak poprzedzone wykładem Marka Szczepaniaka na temat parafii ewangelickich w gminie Rogowo, który zgromadził w sali Gminnego Domu Kultury komplet osób chcących poznać dzieje swojej „małej Ojczyzny”. - O ludziach, którzy budowali świątynie ewangelickie i w nich się modlili wiemy dzisiaj niewiele – mówi Marek Szczepaniak.

- Założenie parafii ewangelickiej na północ od Gniezna planował już w 1834 r. superintendent gnieźnieński, M. Sydow. Plany te nie zostały wówczas zrealizowane. Dopiero 24 maja 1875 r. ukazał się odpowiedni dekret ministerialny. Według jego postanowień siedzibą nowej parafii ewangelickiej miała być wieś Mittelwalde (Mięcierzyn). Gmina obejmować miała wsie leżące na pograniczu dotychczasowych parafii ewangelickich w Gnieźnie, Józefowie, Trzemesznie i Żninie. Podział administracyjny był gotowy w styczniu 1876 r. W 1877 r. gminna rada kościelna wybrała na pastora jednego z trzech kandydatów przedstawionych przez Konsystorz. Został nim dotychczasowy wikary z Inowrocławia - Theodor Richard Starke, który wkrótce przybył i zamieszkał w Mięcierzynie. Nabożeństwa odprawiano początkowo w miejscowej szkole – zaczął swój wykład Marek Szczepaniak.

Dalej kierownik gnieźnieńskiego Archiwum opowiadał, że w 1881 r. Naczelna Rada Ewangelicka przeniosła siedzibę parafii ze wsi Mięcierzyn do miasta Rogowa. Na posiedzeniu Naczelnej Rady Ewangelickiej i Synodu Generalnego w 1883 r., jaki odbył się z okazji 400-lecia urodzin Lutra, wśród planowanych do budowy w Prowincji Poznańskiej zborów znalazł się zbór w Rogowie. Podczas przeprowadzonej w 1883 r. kolekty na jego budowę zebrano 50 000 marek. - W 1887 r. rozpoczęto place, a gotową budowlę poświęcił generalny superintendent, D. Hesekiel w dniu 28 kwietnia 1889 r. Równocześnie trwała budowa domu pastora. Sfinansowano ją ze środków przekazanych przez stowarzyszenie Gustawa Adolfa w wysokości 9 000 marek oraz 350 marek dołożonych przez Synod Prowincjonalny. Ponadto 7200 marek uzyskano z przeprowadzonej zbiórki. Budowę pastorówki zakończono w 1890 r. - zaznacza prelegent.

Z wykładu M. Szczepaniaka dowiedzieliśmy się także, że pod koniec XIX w. na terenie parafii mieszkało 1345 ewangelików w miejscowościach: Rogowo, Rogówko, Mięcierzyn, Budzisław, Gościeszyn, Gościeszynek, Łaziska, Grochowiska, Izdebno, Lubcz, Cegielnia, Ryszewo, Ryszewko, Zalesie, Bożacin, Cotoń, Gałęzewo, Gałęzewko, Szalejewo, Głowy, Kowalewo, Dziadkówko, Dziadkow, Popowo, Mielno i Rzym. Z dniem 1 stycznia 1893 r. do parafii w Rogowie dołączono należące wcześniej do Janowca wsie Niedźwiady i Żurawiniec.

M. Szczepaniak przybliżył też historię utworzenia parafii ewangelickiej w Czewujewie. - W tym samym roku Konsystorz Ewangelicki w Poznaniu podjął starania o utworzenie w Czewujewie nowej parafii. Mieli do niej należeć ewangelicy z Czewujewa, Bożejewic, Gogółkowa, Biskupina, Marcinkowa Dolnego i Górnego, Woli, Grochowiskk Księżych, Izdebna i Kaczkówka. Na terenie wsi, która miała być ośrodkiem nowej parafii już od przełomu lat 1891/1892 znajdował się cmentarz ewangelicki. Ambitnych planów nie udało się jednak w pełni zrealizować – zaznacza archiwista i dodaje, że w 1894 r. zapadła decyzja, że Czewujewo nadal będzie należało do parafii w Rogowie, natomiast wsie położone dalej na północ przyłączone zostaną do parafii w Żninie. W Czewujewie wybudowano kaplicę, którą poświęcono 28 maja 1899 r. Stała się ona kaplicą filialną parafii rogowskiej.

Na koniec wykładu M. Szczepaniak podkreślił, że w listopadzie 1945 r. dzwon ze zboru rogowskiego został przekazany miejscowej parafii rzymskokatolickiej. Z kolei świątynia, nieużytkowana, ulegała dewastacji i ostatecznie w 1961 roku kościół ewangelicki rozebrano. Z kolei dawna kaplica w Czewujewie stała się kościołem katolickim pw. św. Wawrzyńca.

Po zakończeniu wykładu, wielu mieszkańców Rogowa miała indywidualne pytanie do M. Szczepaniaka związane nie tylko z historią parafii ewangelickich.

Wszystkim naszym Czytelnikom, których interesuje temat parafii ewangelickich w naszym regionie polecam książkę „Od Skoków do Laskowa” autorstwa Marka Szczepaniak (wydawnictwo Gaudentinum, Gniezno 2010). Książka mająca w podtytule: „Z dziejów parafii ewangelicko-unijnych gnieźnieńskiego okręgu kościelnego” jest lekcją historii w pigułce. We wstępie czytamy: „W krajobraz ziemi wielkopolskiej od XIX wieku wpisały się strzeliste wieże neogotyckich, ceglanych świątyń, o których tylko niektórzy wiedzą, że niegdyś służyła wiernym innego wyznania. Dziś intrygują swą nieznaną przeszłością. O ludziach, którzy je budowali i w nich się modlili dzisiejsi mieszkańcy wiedzą niewiele. Stan ten nie dziwi, gdyż dotychczasowy dorobek polskiej historiografii dotyczący dziejów Kościoła ewangelicko-unijnego na terenie Wielkopolski jest bardzo skromny”. I chociażby z tego powodu, każdy miłośnik naszej lokalnej historii powinien tę książkę nabyć (a jest to możliwe, ponieważ pozycję można dostać np. w Księgarni Archidiecezjalnej w Gnieźnie).

(as)

Fot. Karol Soberski