Czy zabójstwa sprzed 68 lat były przypadkowe?
Dodane przez admin dnia Styczeń 21 2013 19:00:00
Gnieźnieńskie wydarzenia z 21 stycznia 1945 roku, związane z wkroczeniem Armii Czerwonej do miasta, przez długie lata nie były przedmiotem zainteresowania badaczy historii. Jak się okazuje, istnieją dowody na to, iż tego dnia zginęły co najmniej 22 osoby. Powód zgonu części z nich, zapisany w księdze metrykalnej parafii św. Michała w Gnieźnie, jest jednak co najmniej kontrowersyjny.
Treść rozszerzona
Jak informują przedstawiciele Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie oraz Archiwum Państwowego w Poznaniu, Oddział w Gnieźnie, 21 stycznia 1945 roku w Gnieźnie zginęły / zmarły / poległy co najmniej 22 osoby. Dane te pochodzą z księgi metrykalnej parafii św. Michała, która w owym czasie funkcjonowała jako jedyna polska parafia w Pierwszej Stolicy Polski. Na te dane trafił Sebastian Błochowiak, gnieźnieński historyk.

Na liście zmarłych znajdują się: Zygmunt Zandrowicz, l. 45 s. Marcina i Stanisławy, Henryk Pawłowski, l. 26 s. Tomasza i Tekli, Marian Liberkowski, l. 28 s. Jakuba i Rozalii, Aleksander Łukaszewski, l. 33 s. Władysława i Marii, Jan Walczak, l. 33 s. Marcina i Rozalii, Józef Maćkowiak, l. 36 s. Andrzeja i Marii, Wojciech Karpiński, l. 27  s. Wojciecha i Marii, Andrzej Górecki, l. 22 s. Jana i Heleny, Władysław Kaźmierski, l. 29 s. Józefa i Marii, Adolf Ryszkiewicz, l.40, Szczepan Purol, l. 36 s. Jana i Michaliny, Seweryn Tomczak, l. 15 s. Michała i Marii, Teofil Skibiński, l. 40 s. Wojciecha i Rozalii, Leokadia Skibińska, l. 43 c. Bolesława Górskiego i Apolonii, Franciszek Springer, l. 45 s. Józefa i Marianny, Józef Lewandowski, l. 59, Stanisław Klatt, l. 52 ?, Ewa Kortus, l. 17 c. Bernarda i Praksedy, Konstancja Krawczyk, l. 36 c. Jana i Pelagii, Stefan Wojciechowski, l. 6 s. Alfreda i Kazimiery, Janina Sławińska, l. 16 c. Andrzeja i Katarzyny, Zofia Zółć, l. 23 c. Franciszka i Marty.

Co istotne, przy wielu nazwiskach znajdują się adnotacje, takie jak: „zabity przez przypadek” czy też „strzał otrzymany na ulicy przez wypadek”. – Nie wiadomo tylko, co oznacza to „wypadek”. Bardzo dziwne, że w ciągu jednego dnia tyle osób w Gnieźnie uległo wypadkowi – podkreśla ks. dr Michał Sołomieniuk, dyrektor Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie. Jak dodaje Marek Szczepaniak, kierownik Archiwum Państwowego w Poznaniu, Oddział w Gnieźnie, jest to temat, który był przez cały okres powojenny zarzucony w historiografii, w publicystyce historycznej. - Efektem tego jest to, że nawet nie znamy liczby osób, które poniosły śmierć. Niski stan świadomości gnieźnian o tamtych wydarzeniach jest wynikiem tego, co przez prawie 60 lat po wojnie było publikowane – przyznaje M. Szczepaniak.

Oba archiwa proszą o relacje wszystkich świadków, członków rodzin, sąsiadów, którzy wiedzą cokolwiek na temat okoliczności śmierci tych osób, o składanie relacji w archiwach.

Kontakt:
- Archiwum Państwowe w Poznaniu
Oddział w Gnieźnie
ul. Jana III Sobieskiego 20
tel. +48 (61) 426 18 17
e-mail: gniezno@poznan.ap.gov.pl

- Archiwum Archidiecezjalne w Gnieźnie
ul. Kolegiaty 2
tel.: +48 (61) 426-19-09
e-mail: archiwum@archidiecezja.pl

Paweł Brzeźniak