Wielokulturowe Gniezno: Prawodawstwo pruskie względem Żydów gnieźnieńskich w XIX w. (cz. 3)
Dodane przez admin dnia Maj 24 2016 22:30:00
Uchwały i rozporządzenia z dziennika urzędowego „Amtsblatt” w wyborze i opracowaniu Dawida Junga.
Treść rozszerzona







26 lipca 1821 r.
Względem udzielania paszportów żydom


Upoważnionym do wydawania paszportów władzom zalecamy na nowo, ażeby w tym względzie nade wszystko dawali baczność na żydów ubogich, przebiegających bez celu nie tylko tutejszy, lecz i obce Departamenty, a zawsze publicznie narażających bezpieczeństwo.

Nie należy im na żaden sposób udzielać paszportów, skoro się wywiodą dokładnie z rzeczywistego interesu w miejscu, które jest podróży celem, i z funduszów, na podjęcie onejże potrzebnych.

Cel podróży powinien być koniecznie w paszportach opisany.

W przypadkach zamierzonej podróży dla znalezienia miejsca, lub odwiedzenia przyjaciół, nie trzeba im dawać paszportów, wyjąwszy iż w ostatnim razie, oryginalnymi świadectwami władz miejscowych udowodnią tak istotne znajdowanie się wymienionych z nazwiska przez nich przyjaciół w miejscu tym, do którego podróż przedsięwziąć zamyślą, jako też umówione i w takim celu odwiedzenie.

W paszporcie przepisać należy dokładnie drogę i oświadczyć interesantowi, a że to nastąpiło wyrazić w paszporcie, iż zboczywszy z traktu lub nie podawszy do wizowania paszportu na każdym noclegu i w każdym mieście, uważanym i karanym jako włóczęga będzie.

Wzywamy zarazem podrzędne nam wszelakie władze, ażeby żydów napotkanych bez paszportu, natychmiast aresztowały i z nimi jako włóczęgami postępowały.

Niedopełnienie tego przepisu karać będziemy na dotyczących władzach w każdym szczególnym przypadku strofem 10 tal. bez ohydy.


11 grudnia 1826
Kolekta izraelicka domowa i po synagogach w Wielkim Księstwie Poznańskim, na odbudowanie spalonej w Fordonie synagogi

Wysokie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych na popartą przez podpisaną regencyjną prośbę gminy izraelickiej w Fordonie, uchwaliło na odbudowanie spalonej synagogi reskryptem z dnia 17. m.z. zbieranie kolekty w synagogach i u familii żydowskich Wielkiego Księstwa Poznańskiego.

Wzywamy zatem niniejszym podrzędne podpisanej królewskiej regencji urzędy radco-ziemiańskie, aby wysokie to postanowienie ministerialne w departamencie tutejszym wykonały i przy tym przepisy w urządzeniu z dnia 4 lutego 1817 (Dziennik urzędowy na rok 1817, Nro 7 stronica 98) wydane, zachowały.

Dochód tutejszej kasie głównej regencyjnej do dnia 1 kwietnia r.p. przesłać się mający, podany będzie w końcu roku 1827 przez Dziennik urzędowy do wiadomości publicznej.


29 stycznia 1830 r.
Z wyśledzenia ludności żydów w Monarchii i z wykazu rezultatów wyśledzenia tego z lat 1819 i 1828, w porównaniu z rocznymi listami ludności i wykazującą się z ostatnich liczbą urodzonych i umarłych okazało się, że się w roku 1828 znacznie większa liczba wyznawców mojżeszowych znalazła, niż podług obrachunku ich z roku 1819 z superatą urodzeń w porównaniu do umarłych aż do końca roku 1828 natrafioną być powinna.

Chociaż różnica ta po części tej okoliczności przypisaną być może, że nowszy spis ściślej i dokładniej od dawniejszego nastąpił, i że zatem w tabelach na r. 1828 i te indywidua umieszczone i porachowane są, których w listach spisowych za rok 1819 nie ma umieszczonych, chociaż już wówczas byli w kraju, i w nim być mogli; to przecież podobieństwem jest, że wpadające w oczy pomnażanie się ludności żydowskiej po części na nie proporcji przychodzących z wychodzącymi zasadza się, i stąd wypływa podejrzenie, ze Władze miejscowe osiedlenie obcych żydów albo umyślnie ułatwiają lub onemuż przez niedopełnienie obowiązku dopomagają.

Wskutek urządzenia przełożenia Władzy przypominamy zatem powtórnie
1. wszystkim Władzom miejscowym, że osiedlanie obcych żydów w Prowincji tutejszej lub ich trwały pobyt w tejże bez poprzedzonego na to zezwolenia Król. Ministerstwa spraw wewnętrznych miejsca mieć nie może, i że zatem żadnemu obcemu żydowi zamieszkanie lub osiedlanie w resp. okręgach wójtowskich i miejskich dozwolone być nie powinno.
2. Ichmość radcom ziemiańskim, tutejszemu dyrektorowi policji, wszystkim magistratom i tym wójtom, w których się okręgach policyjnych wyznawcy starozakonni zatrzymują, zalecamy, aby dokładnie wyśledzili, czyli i które indywidua wyznania mojżeszowego od 1. Czerwca 1815 bezprawnie w kraju tutejszym osiadły, zamieszkały, lub jako czeladź pobyt swój tu obrały.

Tym końcem spisać potrzeba dokładne specjalne listy ludności żydów w wszystkich pojedynczych przez żydów zamieszkałych miastach i miejscach.

Właściwym władzom policyjno-miejscowym zalecamy, aby spis natychmiast uskuteczniły (…) najpóźniej do 15. Marca r.b. Pod karą tal. 1 przełożonym radcom ziemskim podały.

W listach tych musi być przy każdej familii żydowskiej i przy wszystkich indywiduach, które się już od 1. Czerwca 1815 w teraźniejszym miejscu zamieszkania nie znajdują, lub od terminu tego tamże urodzeni nie są, w ostatniej rubryce sumiennie wyróżniono, czyli później lub czyli bez zezwolenia lub za zezwoleniem JW. Ministra spraw wewnętrznych do kraju tutejszego wprowadzili się.

Przy każdej familii wyrazić także należy, czyli osoba płci żeńskiej tejże familii przez wejście w stan małżeński do tejże przyjętą została, przyszedłszy z obcego kraju do tutejszego, i czyli do tego konsens wyjednany jest.

Szczególniej zaś zwrócić uwagę należy na luźne indywidua, które się jako pomocnicy, służący, wychowańcy u tutejszych familii żydowskich zatrzymują, lub też pomimo tego u pojedynczych familii, jako nauczyciele, faktorzy etc. utrzymania swego poszukują.

Rzetelność spisać i radcom ziemiańskim podać się mających nowy list poświadczyć wyraźnie powinny władze miejscowe. Gdyby zaś przy spisie wątpliwość jaką miały, wówczas powinny się Urzędów Radco-Ziemiańskich zapytać, które upoważnione zostały, wspierać władze miejscowe przy spisie i sporządzeniu list radą i uczynkiem. Gdzie się okaże, że się obcy żydzi bezprawnie do kraju tutejszego wdarli, powinny Urzędy Radco-Ziemiańskie przy podawaniu protokołów natychmiast nam raport zdać, w celu postanowienia podług prawa co potrzeba.(…)


31 stycznia 1831 r.
Obwieszczenie tyczące się żydów polskich granicę tutejszą przechodzących.

Król. Ministerium finansów za porozumieniem się z Król. Ministerium spraw wewnętrznych i policji, postanowiło:
1. iż wchód przez granicę żydom polskim, którzy żadnych opłacie podpadających przedmiotów z sobą nie prowadzą, tak jak każdej innej osobie ma być dozwolony na wszystkich policyjnie nie zakazanych i że w wspomnianym przypadku nie mają być obowiązani trzymać się drogi celnej,
2. przechodzący granicę Żyd obcy winien bezpośrednio udać się na komorę celną w celu zapłacenia lub deponowania biletowego,
3. jeżeli Żyd polski opuszcza kraj przez tęż samą komorę celną w przeciągu 48 godzin po przejściu granicy, na ten czas może żądać zwrotu depozytu.


Dawid Jung