Wielokulturowe Gniezno: Prawodawstwo pruskie względem Żydów gnieźnieńskich w XIX w. (cz. 2)
Dodane przez admin dnia Kwiecień 20 2016 10:30:00
Uchwały i rozporządzenia z dziennika urzędowego „Amtsblatt” w wyborze i opracowaniu Dawida Junga.
Treść rozszerzona



26 stycznia 1819 r.

Względem prawu przeciwnych zmian nazwisk.
Dostrzeżono, że wbrew przepisanym urządzeniom, szczególniej starozakonni często samowładnie nazwiska swe zmieniają.
Przypominamy przeto przepisy urządzenia z dnia 30go Października 1816 § 1 (zbiór prawa Nro. 378) podług którego nikt, pod zagrożeniem kary pieniężnej tal. 5 do tal. 50 lub stosowanego aresztu, nazwiska mu nie służącemu, używać nie ma.
Pewny starozakonny, do którego prawo to zastosowane być musiało, wzięty został w postawioną karę.


9 sierpnia 1819 r.

O stosunkach jarmarków między W. Księstwem Poznańskim i Królestwem Polskim.
Podług urządzenia z d. 15. Października 1818 nr 40. obwieszczonego przez tutejszy Dziennik Urzędowy r. 1818 nr 47 dozwolił Rząd Królestwa Polskiego wszystkim chrześcijańskim fabrykantom, rzemieślnikom i kupcom W. Księstwa Poznańskiego i innych Prowincji Pruskich, z wyłączeniem żydów, przybywania z towarami swymi do miast Polskich niedaleko granicy położonych. (…) Żydzi wyłączeni są z uczestnictwa dozwolonych sub. B. nr I. aż do 5. swobód. W prowadzone przez nich z Polski towary, chociażby na którykolwiek z jarmarków tutejszych deklarowane, opłacić winny podatki, i opłaty takowe niezwłocznie należycie do percepty zaciągnięte być powinny.


5 listopada 1819 r.

Względem podać mianych wiadomości z nastąpionych chrztów żydów i dzieci żydowskich.
Przypomina się niniejszym duchownym wszelakiego wyznania Prowincji tutejszej obwieszczenie z dnia 5 września r.z. (No. 38 strona 595 tutejszego Dziennika Urzędowego na rok 1818 i No. 39 stronica 657 Dziennika Urzędowego Bydgoskiego) i zaleca się onymże, aby wykłady a respective doniesienia negative względem ochrzczonych w ciągu roku 1819 żydów i dzieci żydowskich do dnia 10. Stycznia r.p. swym respective Dziekanom i Superintendentom podali.

16 marca 1820 r.

Względem udzielania paszportów żydom do podróży w kraju
Dowiedzieliśmy się, że żydzi tutejsi w paszporty pod pozorem odwiedzenia swych krewnych przez władze miejscowe policyjne opatrzeni, obce Departamenty Regencyjne przejeżdżają, i z sposobu swego życia podejrzanymi się stają. Gdy przez to bezpieczeństwo publiczne bardzo cierpi, zalecamy przeto władzom policyjnym miejscowym okręgu zarządu naszego, aby się z przepisami edyktu paszportowego z dnia 22. Czerwca 1817 instrukcję generalną z dnia 12. lipca tegoż roku dokładnie obeznały, a mianowicie § 14. edyktu, podług którego żydom nie będącym obywatelami, żadna karta legitymacyjna udzielana być nie ma, tudzież § 7 i 19. instrukcji względem legitymacji dostatecznie rozważyły, gdyż w razie przeciwnym podług § 47 instrukcji przeciw opieszałym Władzom postąpiono będzie.

4 kwietnia 1820 r.

Względem kolekt żydowskich.
Respektem już ministerialnym z dnia 4. października 1813 wydanym, postanowionym zostało, że kolekty powszechne, nie rozciągający się jedynie na potrzeby gmin chrześcijańskich zamiar mające, także i w żydowskich domach modlitwy i zgromadzenia zbierane być mogą, gdyż zwyczaje żydowskie zbieraniu tym podobnych miłosiernych składek w synagodze na żaden sposób, przeciwnymi nie są. W celu czynienia jednak tego z odniesieniem skutku, zbierane być mają tym podobne składki podług opinii zapytanych w tej mierze starszych wyznania żydowskiego w Berlinie nie podczas sabatu żydów lecz przy okoliczności modlitw na obchód uroczystości wielkich przygód przeznaczonych, gdyż wyznawcy religii Mojżesza w dni świąteczne i sabatowe żadnych przy sobie nie noszą pieniędzy.
Do tego stosować się powinny teraz wszystkie Magistraty i tym podobne do szczególnego domiaru chrześcijańskiego nie ściągające się składki w synagogach zbierać tudzież każdym razem ilość składek wymieniać. Do tych należą szczególniej wszystkie powszechne do wychowania ściągające się okoliczne i bieżące składki, wolny stół uczących się, na szpitale i instytuty np. instytut głuchoniemych i niewidomych.


12 lipca 1820 r.

Za wczesne chowanie umarłych
Podług nadesłanych doniesień chowają jeszcze żydzi wbrew przepisom umarłych za wcześnie, często nawet kilka tylko godzin po ich (nieraz zdającym się podobno) zgonie. (…) Na władze policyjne wkładamy obowiązek, aby wczesnemu chowaniu umarłych przez żydów surowo zapobiegały.
Dalej znajduje się w niektórych miastach ten zwyczaj, że umarłe dzieci 3 lat nie mające, zaraz przy synagodze, chociaż ta nawet w pośrodku miejsca jest, chowają. Tego cierpieć dłużej w żaden sposób nie można.


Dawid Jung