Władca i sacrum
Dodane przez admin dnia Październik 24 2015 10:20:00
W Instytucie Kultury Europejskiej UAM odbyła się (w środę, 21 października) konferencja naukowa „Władca i sacrum w Młodszej Europie we wczesnym średniowieczu (IX – XII wieku)”. Zorganizowały ją Zakład Studiów Gnieźnieńskich Instytutu Kultury Europejskiej i Pracownia Bohemistyczna Instytutu Historii UAM. Obrady z udziałem wybitnych specjalistów z historii średniowiecza z całej Polski i Czech trwały przez cały dzień, a owocem wydarzenia będzie wydanie publikacji zawierającej rozszerzone wystąpienia wszystkich prelegentów.
Treść rozszerzona
Środowe obrady były już trzecim spotkaniem polskich i zagranicznych naukowców w ramach cyklu Colloquia Mediaevalia Gnesnensia (Gnieźnieńskie Kolokwia Mediewistyczne). Poprzednie poświęcone były osobie Brunona z Kwerfurtu i gnieźnieńskim koronacjom królewskim.

Po powitaniu gości przez organizatora spotkania dr hab. Leszka Wetesko, oficjalnego otwarcia konferencji dokonał prof. Leszek Mrozewicz, dyrektor Instytutu Kultury Europejskiego UAM, który zauważył, że swoją tematyką, konferencja wpisuje się już w przyszłoroczne obchody 1050 rocznicy chrztu Polski. Wyraził również wdzięczność wobec władz naszego miasta, dziękując Prezydentowi Miasta Gniezna – obecnemu – Tomaszowi Budaszowi, jak i jego poprzednikowi – Jackowi Kowalskiemu, za sfinansowanie konferencji. Dalej podkreślił, że: - Gniezno warte jest tego, by zwłaszcza w tych zawiłych czasach, przypominać nam, że tu zaczęło się wszystko - to miasto jest kolebką naszej tradycji i tożsamości, a chciałoby się powiedzieć, że też naszej przyszłości, bo bez tożsamości nie zbudujemy przyszłości.

Wyraził radość z faktu, że konferencja ta odbywa się w murach Instytutu Kultury Europejskiej, z którego nazwy wynika obowiązek pielęgnowania kultury europejskiej i pokazywania miejsca Polski, w tym również Gniezna, w tejże kulturze.

Następnie przybyłych gości powitał współorganizator konferencji prof. Józef Dobosz, dyrektor Instytutu Historii UAM, który przypomniał, że konferencje gnieźnieńskie mają długą, bo sięgającą 2004 roku historię. Wskazał również, że tematyka obecnej konferencji jest nieco szersza niż miało to miejsce podczas poprzedniej, dotyczącej głównie Gniezna i gnieźnieńskich koronacji królewskich. Obejmuje ona bowiem obszar całej średniowiecznej Europy.

Dyrektor Instytutu Historii wskazał też pewne niebezpieczeństwa lat jubileuszowych, które mają mnóstwo zalet, ale jedną zasadniczą wadę, którą jest mnożenie się podobnych spotkań. Dla naukowców jest to pewien rodzaj utrudnienia, gdyż nie mogą być jednocześnie w kilku miejscach na raz. Równolegle do obrad gnieźnieńskich ma bowiem miejsce duża konferencja naukowa w Warszawie o podobnej tematyce. Z tego też powodu w tym roku, w Gnieźnie spotkało się nieco mniejsze grono. Swoje serdeczne podziękowania skierował do zagranicznych gości podkreślając ich stałą obecność od 2005 roku na konferencjach organizowanych przez IKE UAM i IH UAM. Na koniec swojego wystąpienia prof. J. Dobosz zapowiedział, iż Instytut Historii podejmie się wydania zbiorowej monografii naukowej, zawierającej wszystkie teksty wygłoszone podczas obrad.

W dalszej części referat na temat „Kult relikwii i świętych a ideologia władzy królewskiej w monarchiach zachodnioeuropejskich XI – XIII wieku” oraz „Święci władcy i władczynie we wcześniejszym średniowieczu – między realiami władzy a chrześcijańskim ideałem” wygłosili goście z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego - dr hab. Jerzy Pysiak i dr Grzegorz Pac.

Spotkanie ludzi świata nauki, których zainteresowania obejmują obszar historii średniowiecznej Europy, przyczyniło się do wywołania dyskusji pozwalającej spojrzeć na poruszane zagadnienia i problemy z wielu różnych perspektyw.

Tematyka wystąpień na konferencji oscylowała wokół problemów związanych z relacją średniowiecznego władcy z sacrum. Jest to okres, w którym nie rozdzielano tego co sakralne od tego co świeckie – obie sfery nieustająco się przenikały. Podobnie było w sferze sprawowania władzy. Uważano bowiem, iż wszelka władza pochodzi od Boga, a władca jest narzędziem w rękach Boga, a do lat siedemdziesiątych XI stulecia wręcz jego zastępcą na ziemi.

Organizator konferencji dr hab. L. Wetesko powiedział: - W średniowieczu wszystkie aspekty życia człowieka były przeniknięte sacrum, poczynając od drobnych codziennych czynności, aż po sprawy wielkie jak np. wybór króla. Tak więc właściwie nie sposób sobie wyobrazić władzy i osoby monarchy w tej epoce bez odwoływania się do sacrum, czy było ono pogańskie czy chrześcijańskie. Pojęcie świeckości, tak jak rozumiemy je współcześnie wówczas nie istniało, pojawia się ono bowiem dopiero w okresie oświecenia. Musimy mieć jednak świadomość, że w przypadku osoby władcy, z jednej strony był on zależny od sfery sacrum, jednak z drugiej bardzo często instrumentalnie wykorzystywał religię do swoich własnych celów i prowadzonej przez siebie polityki.

Konferencje naukowe to jednak nie tylko wygłaszanie referatów czy dyskusja w wąskim niekiedy gronie specjalistów. Jest to również forma skutecznej promocji naszego miasta i jego historii. Gniezno bowiem pojawia się w przestrzeni naukowej dyskusji, która z racji udziału w kolokwiach uczonych z innych krajów, wykracza daleko poza granice naszego kraju.

Sona Ishkhanyan