Muza Salvadore Dali urodziła się w Witkowie!
Dodane przez admin dnia Czerwiec 17 2015 12:00:00
Światowej sławy sopran, gwiazda operowa osiągająca największe sukcesy na początku XX wieku, śpiewała m.in. z Enrico Caruso; Salvador Dali sportretował ją na obrazie „Melancholia”. A urodziła się 2 sierpnia 1885 r. w... Witkowie pod Gnieznem.
Treść rozszerzona
Claire Dux urodziła się pod Gnieznem, w Witkowie, jako Clara Auguste. Siostra matki Claire Dux, Klara z domu Wieck (1819-1896), była żoną Roberta Schumanna (1810-1856). Spod Gniezna wraz z rodziną przeprowadziła się do Bydgoszczy, gdzie pobierała pierwsze lekcje śpiewu. Tam też, mając zaledwie 12 lat, zadebiutowała w amatorskim przedstawieniu „Hänsel und Gretel” Humperdincka.

Utalentowana śpiewaczka wyjechała do Berlina, gdzie doskonaliła sztukę wokalną u Adolfa Deppe i Marii Schwadtke, następnie kształciła się w Mediolanie. Właściwy debiut operowy Claire Dux miał miejsce w Kolonii w 1906 r., gdzie wykonała partię Paminy w „Czarodziejskim flecie” W. A. Mozarta. W operze kolońskiej wykonywała również Mimi w „La Bohème” Pucciniego, która przez wiele lat należała do jej popisowych partii.

W 1909 r. w Berliner Hofoper wystąpiła u boku Enrico Caruso (1873-1921), razem wykonywali tytułowe role w „La Bohème”. W 1911 r. w berlińskiej operze młoda śpiewaczka zagrała Sophie w „Kawalerze srebrnej róży” Straussa, który również okazał się wielkim sukcesem. W Berlinie do jej popisowych ról należała także Desdemona w „Otellu” Verdiego oraz tytułowa ogrodniczka w mozartowskiej „Rzekomej ogrodniczce (La finta giardiniera)”.

W latach 1911, 1913 i 1914 występowała w londyńskiej Royal Opera House, gdzie oklaskiwano ją jako Sophie w „Kawalerze srebrnej róży”. W latach 1918-1921 występowała licznie z koncertami, m.in. w Kungliga Operan (Opera Królewska w Sztokholmie). W 1921 r. śpiewaczka wyjechała do USA i zadebiutowała w operze chicagowskiej jako Needa w „Pajacach” Leoncavalla.

W latach 1922-1923 odbyła z wielkim powodzeniem tourne koncertowe po największych teatrach na terenie Niemiec. Od 1923 do 1926 r. występowała operze chicagowskiej. W 1933 r. odbyła ponownie tourne koncertowe po Niemczech, wykonując m.in.. trudny repertuar wagnerowski, czym po raz kolejny wzbudziła podziw wśród publiczności.

Od czasu debiutu operowego dokonała kilku nagrań, m.in. dla wydawnictw fonograficznych: Pathe, Odeon, Polydor, Brunswick. Po zakończeniu kariery śpiewaczej prowadziła klasę mistrzowską na Wydziale Muzyki Uniwersytetu w Chicago.

W 1942 r. Salvador Dali namalował portret śpiewaczki pt. „Melancholia”.

W życiu prywatnym trzykrotnie była mężatką. Jej pierwszym mężem był pisarz Alfred Imperatori, drugim Hans Albers, znany niemiecki aktor filmowy grający m.in. z Marleną Dietrich. Ostatnim mężem śpiewaczki był starszy od niej o 17. lat milioner, Charles Swift.

Artystka zmarła 8 października 1967 r. w Chicago.

Michael Kennedy, Joyce Kennedy oraz Tim Rutherford-Johnson w prestiżowym Oxford Dictionary of Music (Oxford University Press 2013, ISBN 978-0-19-957854-2, s. 250) określają śpiewaczkę jako polski sopran (Polish soprano). Podobnego zdania jest Alan Blyth (1929-2007), znany angielski krytyk i muzykolog, który w The Grove Book of Opera Singers nazywa Claire Dux polskim sopranem (zob. The Grove Book of Opera Singers red. L. Macy, Oxford University Press 2008, s. 137-138).

Niestety, obecnie Claire Dux w swoich rodzinnych stronach, gdzie się urodziła, została całkowicie zapomniana.

Może doczekamy się kiedyś czasów, gdy w Gnieźnie lub Witkowskie powstanie muzyczny festiwal imienia artystki lub, co byłoby znacznie korzystniejsze, Międzynarodowy konkurs dla młodych sopranów im. Claire Dux.

Do tematu wybitnych śpiewaków operowych urodzonych lub koncertujących w Gnieźnie z pewnością jeszcze powrócimy.

Dawid Jung

Warto posłuchać:
„Geme la tortorella” W. A. Mozart

Dux w duecie z barytonem, Josepem Schwarzem (1880-1926) - „Solo per me l`infamia” (wersja w j. niemieckim) Giuseppe Verdi